Cảnh giác với yến huyết giả xuất hiện trên thị trường

Từ lâu, yến huyết đã được biết đến như một món ăn bổ dưỡng. Sự quý hiếm và đắt đỏ khiến thị trường xuất hiện nhiều loại yến huyết giả, kém chất lượng để lừa người tiêu dùng.  

Khó phân biệt hàng thật – giả kém chất lượng

Khác với bạch yến có màu trắng đục yến huyết là loại yến sào có màu đỏ tươi, được xếp vào loại quý hiếm và có giá cao nhất trong số các màu vì số lượng rất ít. Có lẽ vì thế mà nhiều người đã buôn bán, cung cấp yến huyết “dởm” đến tay người tiêu dùng để thu lợi nhuận khủng. Thực tế, hiện nay, người tiêu dùng dễ dàng mua được yến huyết ở nhiều nơi. Tuy nhiên, các cửa hàng bán yến sào bán yến huyết với giá cả khác nhau. Những cửa hàng có thương hiệu thì đưa ra mức giá từ 15 triệu đến hơn 20 triệu đồng/lạng yến sào huyết, còn yến sào trắng từ 3,5 triệu cho đến hơn 5 triệu đồng/lạng. Tuy nhiên, có cửa hàng bán với giá khá mềm 7,2-7,5 triệu đồng/lạng. Nguyên nhân là do người bán trộn giữa yến huyết và yến trắng vào với nhau. Không chỉ được bày bán nhiều tại các chợ, yến huyết cũng được rao bán nhiều trên các trang mạng.

 Người tiêu dùng chỉ cần gõ dòng chữ “mua yến huyết” trên mạng sẽ cho ra hàng triệu kết quả liên quan tới loại yến huyết quý hiếm này. Giá bán được các đầu mối trên mạng đưa ra cũng có sự chênh lệch rất lớn. Nhiều nơi báo giá 25-27 triệu đồng mỗi hộp loại 100 g, nhưng cũng không thiếu đầu mối đưa ra mức giá 11-12 triệu đồng/100 g loại “yến huyết đảo đặc biệt”. Không chỉ loạn giá, chất lượng loại yến huyết bày bán hiện nay cũng chưa chắc đảm bảo đối với những người không hiểu rõ về tổ yến. Thực tế, không ít thủ đoạn làm giả tổ yến, yến huyết từ bột mì và các hóa chất độc hại đã từng bị cơ quan chức năng phanh phui, nhưng trên thị trường “chợ đen” yến huyết vẫn được giao bán sôi động.

 Người trong giới kinh doanh tiết lộ rằng có rất nhiều cách để làm giả yến sào huyết. Có thể là sử dụng phân chim yến hòa với nước cho vào thùng xốp, phía trên đặt một cái vỉ rồi xếp yến sào lên, đậy kín lại. Sau 3-4 tháng, những yến sào này sẽ có màu đỏ. Ngoài ra, người bán còn sử dụng phẩm màu để ngâm hoặc phun lên tổ yến. Không ít người từng là nạn nhân của việc mua yến huyết qua những lời giới thiệu. Chị Đỗ Thoan (quận Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ với Zing trước đây khi mang thai, chị được mẹ chồng mua cho một hộp yến huyết Khánh Hòa 100 g với giá 24,5 triệu đồng để tẩm bổ vì nghe lời quảng cáo yến huyết có chứa rất nhiều khoáng, sắt, tốt cho phụ nữ có thai.

 Tuy nhiên, khi chế biến loại yến huyết này, chị Thoan thấy yến ngả sang màu trắng đục, lúc đó mới biết đây là loại yến thông thường được nhuộm phẩm màu. Ngay cả với những người trong nghề cũng gặp khó khắn trong việc phân biệt hàng thật, hàng giả, nên người tiêu dùng cần phải cẩn thận khi mua hàng. Do đó, khi mua yến huyết nên chọn nơi có thương hiệu, nhà sản xuất uy tín cũng như phải có giấy chứng nhận, giấy kiểm nghiệm sản phẩm để hạn chế mua nhầm hàng giả.

Yến huyết thực sự bổ dưỡng và quý hơn các loại yến khác không ?

  Trao đổi với PV NLĐ, ông Nguyễn Tấn Trà – chủ một trại nuôi chim yến tại huyện Cần Giờ, TP HCM – cho biết yến sào huyết rất hiếm do chỉ hình thành trên một số vỉa đá, hang động, vách núi ở một vài đảo. Theo ông Trà, yến huyết có chất dinh dưỡng cao hơn hẳn yến trắng thông thường do tổ được làm trên vách đá có nhiều khoáng chất. Những khoáng chất này ngấm vào yến sào cho ra màu đỏ nên được gọi là yến huyết. Do yến huyết hiếm nên giá rất cao. Theo những người dân nhiều đời sống bằng nghề bắt yến sào ở các vùng Khánh Hòa – Nha Trang, Tuy Hòa – Phú Yên cho biết, những con chim yến già hoặc chim yến trong mùa thức ăn hiếm hoi vẫn miệt mài làm tổ trong lúc kiệt sức, máu từ mép rỉ ra quyện vào nước dãi để xây tổ khiến cho tổ có màu sắc đỏ hồng.

 Bên cạnh đó, nhiều giả thuyết khác cho rằng tác động của nhiệt độ, độ ẩm hoặc thức ăn của yến tạo ra. Ý kiến của một số nhà khoa hoạc lại cho rằng nếu con chim yến làm tổ trên các vách đá có màu đỏ và thấm nước rỉ ra từ các khe đá (chứa nhiều oxyde sắt) thì sẽ có màu đỏ… Với sự quý hiếm và giá trị dinh dưỡng cao, yến huyết có giá cao gấp nhiều lần so với bạch yến. Chị Thu Hiền (quận Ba Đình, Hà Nội), người chuyên cung cấp yến sào cho các cửa hàng tại Hà Nội tiết lộ với PV Zing rằng loại yến huyết hiện được bán theo từng hộp với khối lượng 100 g trở xuống, giá đắt gắp hơn 10-15 lần so với bạch yến. Thông thường, giá một hộp yến huyết Khánh Hòa loại 100 g được chị Hiền giao cho các đầu mối trên địa bàn Hà Nội 24-25 triệu đồng. Tính ra mỗi kg yến huyết có giá tới 240-250 triệu đồng.

Yến trắng được “hô biến” thành yến huyết từ phân hữu cơ

Để tạo ra yến huyết, trước hết người ta sẽ xịt nước lên các yến sào trắng cho ẩm. Sau đó, những yến sào này sẽ được sắp chồng lên nhau vào trong thùng xốp. Một lớp phân hữu cơ sẽ được rải lên trên. Những thùng xốp này sau đó sẽ được chôn dưới đất trong khoảng 2 tháng. Trong thời gian này, các phân tử NH3 trong phân hữu cơ sẽ phản ứng với oxy trong không khí, tạo thành Nitrit, yến sào bị lên men sẽ dần chuyển sang màu hồng. Nếu tăng thời gian ủ thêm 1 tháng, màu sắc yến sào sẽ hoàn toàn biến sang màu đỏ. Như vậy, người sản xuất đã thu được những những yến sào huyết giống thật đến kinh ngạc. Một cách khác để biến yến trắng thành yến huyết là những nhà nuôi yến sẽ không vệ sinh nơi yến làm tổ.

Trên tường có dính phân chim và NH3. Phản ứng oxy hóa khiến cho chân yến sào hóa đỏ. Dần dần, màu đỏ sẽ lan ra toàn tổ và thu được yến huyết. Với cách này, nếu lỡ bị kiểm tra, tư thương sẽ chối rằng yến huyết nhà họ là thật, hoàn toàn không bị nhuộm màu hay có tác động nào lên tổ yến. Lượng nitrit trung bình trong yến huyết giả cao gấp nhiều lần tiêu chuẩn an toàn. Do vậy người ăn phải những yến huyết này sẽ tăng nguy cơ bị ung thư. Kết cục là người tiêu dùng “tiền mất tật mang” mà người bán lại chẳng vấn đề gì, còn thu được lợi nhuận lớn.

Cách chọn lựa yến huyết thô chất lượng tốt

  Yến huyết có màu đỏ đặc trưng, có giá trị cao nhất trong các loại yến sào. Yến huyết thật có màu sắc tự nhiên, vân yến nổi rõ. Bề mặt huyết yến sần sùi cho chịu ảnh hưởng của thời tiết tự nhiên. Nếu tổ càng sần sùi, màu sắc càng đậm thì tổ càng già, càng chất lượng. Yến huyết thật nguồn gốc tự nhiên sẽ có hương muối biển, ngâm nước lâu mới nở. Nếu là yến huyết giả có nhuộm oxit sắt sẽ hóa màu đen khi gặp nước trà. Huyết yến là loại yến sào có màu đỏ, có giá cao nhất trong số các màu vì số lượng rất ít. Màu yến rất tự nhiên, vân yến nổi rõ. Yến sào giả nhuộm phẩm màu sẽ phai màu khi ngâm trong nước. Còn yến sào thật vẫn giữ nguyên màu sắc dù đem nấu chín.

Chọn mua yến sào nguyên chất như thế nào?

Nếu bạn ít hiểu biết về yến sào, hãy mua yến thô. Bởi yến sào tinh chế thường được làm giả bằng rất tinh vi, khó có thể nhận biết. Sau đây là một số mẹo nhận biết yến sào nguyên chất:

• Yến sào nguyên chất thường có mùi tanh và màu sắc tự nhiên, tai yến nguyên vẹn. Yến sào không bị độn thêm yến vụn. Yến ngâm trong nước không tan ra, nước ngâm yến không bị vẩn đục.

• Yến nguyên chất có thân dày, tròn, vẫn còn nguyên tổ, trên tổ còn dính lông yến và tạp chất khác.

• Yến sào giả chủ yếu được làm bằng tinh bột nên sẽ chuyển màu xanh khi tiếp xúc iot. Yến thật thì không.

• Yến giả khi đun sôi sẽ phát ra mùi khó chịu do sự sinh ra Na2CO3. Sợi yến giả đốt cháy sẽ bị vón cục.

• Bạn cũng có thể kiểm tra yến sào thật giả bằng giấy quỳ. Yến sào giả có tính axit do pH=5 trong khi yến sào thật lại có độ pH=7.

Với nhiều thủ đoạn biến yến trắng thành yến huyết hết sức tinh vi, người tiêu dùng cần cẩn trọng trong việc lựa chọn yến sào cho bản thân và gia đình.